باب الانس قال اللّه تعالى : وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ « 1 » . استشهاد به آيهء كريمه از براى تحقيق معنى قرب است به قوّت ايمان . پس لازم است او را انس ؛ آيا نمىبينى به سوى قول او كه : [ معناه ] الانس عبارة عن روح القرب . چرا كه قرب موجب جمعيت است ظاهرا و باطنا ، و لذّت نمىباشد مگر در جمعيت . پس موجب است روح را - يعنى راحت را - به انس ؛ و بعد موجب است تفرقه را ، و الم نمىباشد مگر در تفرقه ؛ پس موجب است اندوه را به وحشت . و هو على ثلاث درجات : الدرجة الاولى : الانس بالشواهد ، و هو استحلاء الذكر ، و التغذّى بالسماع ، و الوقوف على الإشارات . يعنى : انس به حاصل شدن شواهدى است كه شهادت مىدهد به آنكه او مقدّم شده است در سلوك و تقرّب يافته است ، مثل استحلا و خوش آمدن ذكر ، و او آن است كه مستلذّ شود به ذكر بعد از آنكه نبود كه مستلذّ شود به او و خوش آيد او را . و « تغذّى به سماع » و او آن است كه حادث شود از براى او ذوق سماع ، بعد از آنكه نبود از براى او ذوقى از سماع . و مختصّ نيست سماع به فنا « 2 » ، بلكه فهم اشارات و اعتبارات لطيفه است از هر

--> ( 1 ) . بقره / 186 . ( 2 ) . ك : الغناء .